Հայկական դրամը Հայաստանի  անկախ պետականության, ինքնուրույնության և զարգացման հիմքն է: 30 տարիների ընթացքում հայկական դրամի կերտած պատմությունը Հայաստանի դրամաշրջանառության պատմության անբաժան մասն է: Այս հոդվածը Ձեզ հնարավորություն կտա ծանոթանալու Դրամի կենսագրությանը և անցած ճանապարհին:

Հայաստանի անկախ հանրապետության հռչակումից ի վեր՝ 1991թ. սեպտեմբերի 21, դեռ որոշ ժամանակ օգտագործվում էին խորհրդային դրամանիշները, որովհետև  հայտնվել էինք ֆինանասադրամական անորոշության մեջ: Սակայն վեցդարյա ընդմիջումից հետո վերսկսվեցին հայկական մետաղադրամների թողարկումները:
Ի՞նչ խնդիրներ էր անհրաժեշտ լուծել ազգային արժույթ ստեղծելու և շրջանառելու համար.

•  Անվանել ազգային արժույթը
• Սահմանել թողարկվելիք դրամանիշների անվանական արժեքները
• Ձևավորել դրամանիշների արտաքին տեսքն ու ձևավորումը
• Նախագծել շրջանառության մեջ ներդնելու մեխանիզմներն ու ժամկետները

Ուստի 1992 թվականի մարտի 27-ին տեղի ունեցավ նիստ, որտեղ  տարբեր կազմակերպություններ և անհատներ ներկայացնում էին իրենց առաջարկությունները արժույթի անվանման վերաբերյալ, օրինակ՝ դրամ, ստակ, իբար, դահեկան, իսկ մանրադրամների համար՝ ար, մանրադրամ, մանր, դրամ, իմի, զուզա, պլիկ, լումա:

Ի վերջո, Հայաստանի Հանրապետության Գերագույն խորհրդի որոշմամբ ազգային արժույթը անվանվեց դրամ և լումա:2001 թվականի սեպտեմբերի 10-ին ընդունվեց նաև դրամի խորհրդանշանը (գրանիշ), որի ուրվագիծը կատարել են Կարեն Կոմենդարյանը և Ռուբեն Արուտչյանը:
Իսկ առաջին  10, 20, 50, 100, 200, 500 թղթադրամների ձևավորման հաղթողներ ճանաչվեցին  Հրաչյա Ասլանյանը և Աշոտ Մանուկյանը:Գիտեի՞ք, որ մաքուր բամբակից պատրաստված թղթադրամների շրջանառության մեջ լինելու միջին ժամկետը մոտավորապես 6 ամսից 2 տարի է: Ի՞նչ փուլերով  են անցնում դրամանիշները մինչև թողարկումը.

Թղթադրամները և մետաղադրամները, մինչ վերջնական տեսքն ընդունելն ու օրինական վճարամիջոց դառնալը անցնում են հետևյալ փուլերով.

• Մրցույթում հաղթող ճանաչված թղթադրամների ուրվագծերում կատարվում են որոշ շտկումներ, փոփոխություններ
• Ճշտվում են պատկերների ու մակագրությունների վերջնական չափսերն ու ձևը
• Կատարվում է թղթի ընտրություն՝ ապահովելու դրամանիշների երկարակեցությունը
• Ճշտվում են դրամանիշների վերջնական չափսերը
• Ընտրվում են պաշտպանական հատկանիշները և դրանց տեղադրման տեղերը
• Հաշվի են առնվում ժամանակակից տպագրական սարքերի յուրահատկություններն ու հնարավորությունները, դրանց մշակման առանձնահատկությունները:
  Պաշտպանական հատկանիշների նպատակը  դրամանիշները կեղծարարությունից զերծ պահելն է՝ նվազագույնի հասցնելով դրանց կեղծման հնարավորությունները:

1993 թվականի նոյեմբերի 19-ին Հայաստանի դրամաշրջանառության կարգավորման պետական հանձնաժողովն ընդունեց թիվ 15 և պատմական որոշումը.

« 1993 թ. նոյեմբերի 22-ին, ժամը 00-ից Հայաստանի Հանրապետության տարածքում օրինական վճարամիջոց են հանդիսանում 1993թ. նմուշի Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական բանկի 10, 25, 50, 100, 200 և 500 դրամանոց բանկային տոմսերը:»

Այսպիսով՝ Հայաստանում շրջանառության մեջ դրվեց ազգային արժույթը՝ դրամը, որի միջազգային ISO կոդն է AMD-ն :

Սահմանվեց 1 դրամը = 200  ռուբլի և 1 ԱՄՆ դոլարը =14,5 ՀՀ դրամ հարաբերակցությունը:ՀՀ մետաղադրամների և՛ առաջին շարքը, և՛ երկրորդը հատվել են Լեհաստանի պետական դրամահատարանում, որը գտնվում է Վարշավայում: 

Հիշե՛ք, որ Հայաստանի Հանրապետության դրամանիշների՝ թղթադրամների, շրջանառու մետաղադրամների, հուշադրամների և ներդրումային դրամների թողարկման բացառիկ իրավունքը պատկանում է ՀՀ կենտրոնական բանկին:Գիտեի՞ք, որ 1993 թվականի առաջին շարքում 10, 25, 50, 100, 200 և 500 դրամանոցները եղել են թղթադրամ:Այս բոլոր թղթադրամները պատրաստվել են բարձրորակ, 100%-անոց բամբակե թղթից և տպագրվել են գերմանական ընկերության կողմից:

Երկրորդ և Երրորդ շարքի թղթադրամները տարբերվում են առաջին շարքից, քանի որ դրանց դիմերեսին պատկերված են հայ անվանի գործիչների դիմապատկերները:
Այժմ մենք օգտագործում ենք թղթադրամների երրորդ շարքը, որոնք շրջանառման մեջ են դրվել 2018 թվականից:
2011 թվականից ի վեր ՀՀ Կենտրոնական բանկում գործում  է Այցելուների կենտրոն, որտեղ կարող եք անվճար մասնակցել էքսկուրսիաների, ծանոթանալ դրամի պատմությանը, ԿԲ գործառույթներին:

Ավելի մանրամասն ծանոթանալու և այցելության հայտ լրացնելու համար կարող եք օգտվել  ԿԲ այցելուների կենտրոնի կայքից: